Algler Tek Hücreli Midir? Hayat Gibi!
Bir İzmirli Genç, Algler ve Tek Hücreli Dünyası Üzerine Derin Düşünceler
Bundan birkaç hafta önce arkadaşım Haluk’la otururken birden alglerin tek hücreli olup olmadığını düşündüm. Evet, benden bahsettiğinizde aklınıza gelen ilk şey “derin felsefi düşünceler” değilse, yanlış tanımışsınız beni! Evet, İzmirli bir genç olarak, arada sırada hayatın anlamını ya da bir mikroorganizmanın ne kadar hücreli olduğunu düşünüp bir köşe yazısı yazacak kadar derinleşebiliyorum. Hani o sırada alglerin tek hücreli olup olmadığını sorduğumda Haluk’un yüz ifadesini hâlâ hatırlıyorum: “Abi, tek hücreli olması ne demek? Ne alakası var alglerin?” diye bakmıştı. Neyse, bu yazıda bana katılmasanız da sorun değil; alglerin dünyası büyük ihtimalle beni anlamanızı sağlayacak kadar ilginç.
—
Algler Tek Hücreli Midir? Soruya Cevap Verelim!
Bu soruya kesinlikle cevap vermek gerekirse, evet, algler genellikle tek hücreli organizmalardır. Ancak burada “genellikle” kelimesini kullanmamızın bir sebebi var. Çünkü alglerin de kendi dünyasında çeşitliliği var. Kimisi tek hücreli, kimisi çok hücreli. Yani, bir çeşit “hücreli” sınıfından bir organizma gibi düşünün. Yani aslında algler tek hücreli mi, yoksa tek hücreli mi olmalı diye de sorgulamamız gereken bir konu… (Hayır, bu yazı biyoloji dersinden önce uyandırmak amacıyla yazılmadı, ama gelin bakalım yine de merak ettiniz mi?)
—
Hücreden Hücreye Geçerken Alglerin Çekiciliği!
Hayatımda her şeyin ne kadar basit olduğunu düşünürdüm. Ancak bir gün biyoloji öğretmeni bize algleri anlatırken, birden fazla hücreli organizmalara göre alglerin daha özgür bir hayat sürdüğünü fark ettim. Evet, o an düşündüm: “Bunlar kesin günlerini ya deniz kıyısında ya da mikro plajlarda geçiriyorlardır.” Gerçekten de algler, hem denizde, hem tatlı sularda hem de hatta nemli ortamların olduğu her yerde bulabiliyorlar.
Ama sonra içimde bir ses belirdi: “Şu algler hiç mi şikayet etmez ya? Hep tek hücreli yaşam! Hem de akıllı telefonları yok!” Bir noktada gerçekten de tek hücreli olmak, sorumluluk almak gibi bir şey olmalı. Yani, tek başına yaşamayı öğreniyorsun, çünkü her şey sensin. Hani şu arkadaşınız vardır ya, sosyal medyada bir tane paylaşım yapar ve herkes ondan “Cevap versene, görüşelim” diye mesaj atar. İşte algler de tam öyle. “Kendi başına her şeyi yapman gerekiyor, dostum.”
—
Algler ile Sohbet Ediyoruz!
Aşağıdaki diyalog, bildiğiniz gibi tamamen hayali ama inanın bana algler şu şekilde konuşsaydı, muhtemelen çok benzer bir şey olurdu:
Ben: Merhaba Alg! Bugün seni sordular, tek hücreli misin?
Alg: Ya bu soruyu her seferinde bana soruyorlar. Evet, tek hücreliyim. Ne var bunda? Düşünsene, tek başıma ne yapacağım? Hep tek hücreli. Hem işim kolay, hiçbir dış etki yok. Şu anda takılıyorum, sen ne yapıyorsun?
Ben: Vay be, seni anlamaya başladım. Yani, bir alg olmak böyle bir şey mi? Tam bir yalnızlık!
Alg: Yalnızlık falan değil. Hem tek başına yaşamaya alıştım. Hatta bazen takılmak için denizin dibinde falan takılıyorum. Kimse yok, sorumluluk yok, ben de rahatım!
Ben: Yani “tek hücreli ama mutlu” diyorsun?
Alg: Kesinlikle! Ama bir noktada, deniz suyu pH’ı değişirse işler karışıyor. Onu da hesaba katman lazım. Yani hayat biraz sürprizlerle dolu!
Ben: O zaman ben de bir alg olmalıyım! Hadi görüşürüz!
—
Alglerin Hayatını Kıyaslamak!
Evet, algler tek hücreli olabilir, ama onların hayatı hiç de öyle tekdüze değil. Zaten biyolojinin en ilginç yönlerinden biri de bu. Yani bir alg, tek hücreli olsa bile, o hücre bir dünya! Alglerin su altında dans eden halleri, güneş ışığını almak için yaptığı inanılmaz stratejiler, tabii ki de gerçek bir hücre aksiyon filmi gibi! Ve bu aksiyonun içinde bir de şöyle bir soru var: “Gerçekten tek hücreli olmak ne kadar sıkıcı olabilir?”
Bir arkadaşım hep derdi, “Abi, ben tek başıma bu kadar hayatımı geçiremem. Ama algler var ya, onları gör, denizde bir başlarına bir dünyalar!” Sanırım bu durum biraz “Her şeyin bir yolu var, yeter ki doğru yerden bak” mantığıyla açıklanabilir. Algler, tek hücreli oldukları için belki de o kadar çok seçenekle boğulmuyorlar. Hayatlarında tek bir hücre, bir nevi tüm evren! Hayatlarında başka hiçbir şey yok, sadece o hücre ve dünya. Sade, anlaşılır, özgür… Ama o kadar da karmaşık işte, kimse anlamaz.
—
Algler ve Sosyal Hayat
İzmir’de bir kafede otururken, arkadaşım Gökhan hep şu espriyi yapar: “Yahu, alglerin sosyal hayatı var mı? Yani denizde balıklara mı takılıyorlar, yoksa mikroorganizmalar arasında bir parti var mı?” Sadece bu espri bile, hayatımızın ne kadar karışık olduğunu bir kez daha gösteriyor. Yani, evet, alglerin sosyal hayatı pek yok ama yine de deniz içinde yalnız kalmaları, bizlerin hayatını sorgulamamız için bir fırsat olabilir.
Peki, bu yazının sonunda ne söylemek gerekiyor? Eğer bir alg olsaydım, muhtemelen içsel bir huzura ulaşmak için takılacak bir yer bulmuş olurdum. Yani, algler aslında hem çok sade, hem de çok derin bir yaşam sürüyorlar. Tek hücreli olmak, işin sonunda ne kadar farklı düşünceler barındırabileceğini gösteriyor.
—
Sonuç: Algler, Tek Hücreli Ama Hiç Sıkıcı Değil!
Sonuç olarak, evet, algler tek hücreli. Ama o tek hücreli yaşamda neler olduğunu keşfettiğinizde, aslında o kadar basit bir yaşamda birçok karmaşık ilişki ve mekanizma olduğunu fark ediyorsunuz. Belki de bu yazıdaki tek hücreli “Alg” arkadaşımızla, hayatın içindeki farklı bakış açılarını bir araya getirmiş olduk. Kim bilir? Alglerin dünyası çok daha farklı! Ama bir şey kesin: Sade ve basit bile olsa, yaşam her zaman karmaşıktır.
—
Evet, alglerin tek hücreli olduğunu öğrendiniz ama bir sonraki sefere bir mikroorganizmayı görürken, belki de alglerin dünyasında bir mola verdiğinizi hatırlarsınız. Ne de olsa, bazen hayatı bir alg gibi sade yaşamayı hayal etmek güzel bir şey, değil mi?