İ. Mahmut Ne Yapmıştır? İzmir’den Bir Bakış
İzmir’de yaşayan bir genç olarak, kahve dükkanlarından sokak köşelerine, sahil boyunca uzanan yürüyüş yollarından otobüs duraklarına kadar hayatın mizahi tarafını görmekten kendimi alamıyorum. Ama işin ilginç kısmı, her ne kadar gülüyor olsam da, içten içe her şeyin üzerinde düşünmekten kendimi alıkoyamıyorum. Tam böyle bir ruh hali içindeyken, aklıma bir soru geldi: “İ. Mahmut ne yapmıştır?” Tabii ki bu soruyu sormak, arkadaş ortamında ciddi ciddi tartışmalara yol açıyor. Hatta geçen gün kahve içerken arkadaşım Serdar’a sordum:
— “İ. Mahmut ne yapmıştır sence?”
— “Ulan, yine tarih mi kafaya taktın?” dedi.
İşte tam da bu noktada, hem gülmek hem de düşündürmek mümkün oluyor.
İ. Mahmut ve Günlük Hayatın Absürtlüğü
İ. Mahmut’u düşündüğümde aklıma sadece tarih kitaplarındaki resmi portreler gelmiyor. Hayatın içinde, o klasik “aman bir işe karışmayayım, ama olsun bir iz bırakayım” tavrındaki tipler geliyor. Mesela geçen gün İzmir’in Alsancak semtinde yürüyordum, kafamda İ. Mahmut’un ne yaptığı sorusu dönüyordu, birden önüme bir güvercin sürüsü çıktı. İç sesim hemen devreye girdi:
“İ. Mahmut olsaydı, bu güvercinlerle diplomasi mi yapardı, yoksa hepsini kovalayıp çiğ köfte mi alırdı?”
Ve işte burada mizah devreye giriyor. Günlük hayatın absürtlükleriyle tarih figürlerini ilişkilendirmek, hem gülünç hem de düşündürücü olabiliyor. Mesela markete girip “İ. Mahmut ne yapmıştır?” sorusunu kasiyere sorsam, bana bakıp gülmemek için kendini zor tutar. O an anlıyorsunuz ki, tarih sadece kitaplarda değil, bizim sıradan hayatımızın komik detaylarında da gizli.
Kendi Kendine Konuşmalar ve Düşünsel Kaos
Evde yalnızken de bu soru aklımdan çıkmıyor. Kahvemi yaparken kendi kendime diyorum ki:
“Belki de İ. Mahmut, bizim fark etmediğimiz küçük şeyler yapmıştır. Mesela bir gün çarşıda dolaşırken bir kediyi kurtarmıştır. Ya da bir adamın düşürdüğü mendili alıp geri vermiştir. İşte bu minik kahramanlıklar, tarihe geçmez ama insanın içini ısıtır.”
Ve işin komik tarafı, kendi kendime gülmeye başlıyorum, çünkü bu kadar derin düşünecek ne vardı ki? Ama bir yandan da insanın aklı hep daha fazlasını arıyor. İşte İzmir’in rüzgarlı sahillerinde yürürken düşündüğünüz o minik detaylar, İ. Mahmut’un “ne yapmıştır” sorusunu hem ciddi hem absürt hale getiriyor.
Arkadaş Ortamında İ. Mahmut Tartışmaları
Arkadaş ortamında bu konu açıldığında ise işler tamamen başka bir boyuta taşınıyor. Mesela geçen hafta kahvede otururken Murat sordu:
— “Ya İ. Mahmut gerçekten ne yapmıştır?”
— “Bilmiyorum ama kesin bir gün uyurken bir tarih yazmıştır,” dedim, göz kırparak.
Böyle kısa diyaloglar, hem sohbeti hareketlendiriyor hem de insanın kendi içsel mizahını ortaya çıkarıyor. İ. Mahmut’un yaptığı şeyleri düşünürken, bir yandan da kendi hayatımızdaki küçük ama anlamlı eylemleri fark ediyoruz. Mesela bir arkadaşınıza yardım etmek, yolda gördüğünüz bir yaşlıya gülümsemek… İşte bunlar da birer mini “İ. Mahmut hareketi” sayılabilir.
Hayatın İçinde Tarih ve Mizah
İzmir’in ara sokaklarından birinde yürürken birden duruyorum ve düşünüyorum: “İ. Mahmut ne yapmıştır?” Aslında cevap çok basit: Hayatın içine karışmış, küçük ama önemli şeyler yapmıştır. Tıpkı benim gibi, hem sürekli espri yapan hem de her şeyi fazlasıyla düşünen biri. Hatta bazen kendi esprilerime gülmekten utanıyorum çünkü içten içe farkındayım, bazen fazla derinlere dalıyorum. Ama sanırım bu da hayatın güzelliği: hem gülmek hem düşünmek.
Ve sonra fark ediyorsunuz ki, mizah ve tarih bir araya geldiğinde ortaya bambaşka bir tat çıkıyor. İ. Mahmut’un yaptığı şeyler belki resmi kayıtlara geçmedi, ama yaşamın küçük, komik ve düşündürücü anlarında yaşıyor. Bir sabah çayınızı içerken, bir arkadaşınızla gülüşürken ya da sahilde yürürken, aslında siz de bir parça İ. Mahmut olmuş oluyorsunuz.
İ. Mahmut’un Modern Yansımaları
Günümüz dünyasında İ. Mahmut’un yaptıklarını modern hayata uyarlamak da mümkün. Mesela bir gün sosyal medyada gezerken gördüğünüz bir yardım çağrısına destek olmak, birinin moralini yükseltmek, ya da sadece farkında olmadan birisini güldürmek… Bunların hepsi küçük ama anlamlı eylemler.
Ve işte tam da burada, kendimle dalga geçiyorum: Gece yarısı bilgisayar başında oturup bir blog yazısı yazarken, kendime soruyorum:
“Acaba ben de İ. Mahmut ne yapmıştır sorusunu modern dünyada cevaplayan biri miyim?”
Cevap belki net değil ama kesin olan bir şey var: Hayat, hem komik hem düşündürücü ve her an küçük bir tarih yazma fırsatı sunuyor.
Sonuç: Herkes Biraz İ. Mahmut’tur
Sonuç olarak, İ. Mahmut ne yapmıştır sorusu sadece tarihsel bir merak değil; aynı zamanda günlük hayatın komik ve düşündürücü yanlarını keşfetmenin bir yolu. İzmir’in rüzgarlı sokaklarından kahve dükkanlarına, arkadaş sohbetlerinden kendi iç sesimize kadar her yerde, hayatın minik ama önemli detaylarıyla karşılaşıyoruz. Ve belki de en önemlisi, gülmeyi ve düşünmeyi aynı anda başarabilmek.
Kısacası, İ. Mahmut’un yaptığı şeyleri anlamak için tarihi kitaplara bakmak şart değil. Onun yerine, günlük hayatın mizahi ve düşündürücü anlarına dikkat etmek yeterli. Belki bir gün, bir İzmir sabahında çayınızı yudumlarken fark edeceksiniz ki, hem gülüyorsunuz hem de içten içe bir tarih yazıyorsunuz. Ve o an, İ. Mahmut’un yaptıklarıyla bir şekilde bağ kurduğunuzu hissedeceksiniz.
İşte böyle; hayatın içinde, kendi kendine gülüp düşündüğünüz anlarda, herkes biraz İ. Mahmut olur.